{"id":6126,"date":"2020-09-28T08:26:43","date_gmt":"2020-09-28T06:26:43","guid":{"rendered":"http:\/\/new.kinoroma.zabrze.pl\/mapa\/?page_id=6126"},"modified":"2020-10-20T09:19:26","modified_gmt":"2020-10-20T07:19:26","slug":"die-borsenkonigin","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/kinoroma.zabrze.pl\/mapa\/?page_id=6126","title":{"rendered":"Die B\u00f6rsenk\u00f6nigin"},"content":{"rendered":"
Re\u017c. Edmund Edel<\/b><\/h5>\n
\n

\"\"<\/a>\u201eKr\u00f3lowa gie\u0142dy\u201d by\u0142a jednym z najs\u0142ynniejszych film\u00f3w 1918 roku w ca\u0142ym Cesarstwie Niemieckim. A jednocze\u015bnie jednym z najbardziej kontrowersyjnych, bo nakr\u0119cona w 1916 roku na premier\u0119 czeka\u0142a a\u017c 2 lata, blokowana przez\u2026 cenzur\u0119. Na ekranie pojawi\u0142a si\u0119 \u00f3wczesna mega-gwiazda Asta Nielsen, a za kamer\u0105 stan\u0105\u0142 Edmund Edel, najlepszy \u201ereklamiarz\u201d II Rzeszy i kolega malarza Henri de Toulose-Lautreca. No i oczywi\u015bcie, w filmie swoj\u0105 role \u201ezagra\u0142o\u201d Zabrze!<\/b><\/p>\n

O czym opowiada ten hit niemego kina? Helene Metzler (Asta Nielsen<\/b>) jest zamo\u017cn\u0105 w\u0142a\u015bcicielk\u0105 kopalni miedzi \u201eGl\u00fcckauf\u201d, w kt\u00f3rej role wcieli\u0142a si\u0119 \u00f3wczesna Kopalnia Jadwiga w Biskupicach. Niestety akcjonariusze zaczynaj\u0105 panicznie wyprzedawa\u0107 swoje udzia\u0142y, gdy okazuje si\u0119,\u00a0 \u017ce zasoby kopalni s\u0105 na wyczerpaniu. Helene wyrusza wi\u0119c wraz z dyrektorem Lindholmem (Aruth Wartan<\/b>) pod ziemi\u0119, by sprawdzi\u0107 czy w kopalni faktycznie nie ma ju\u017c cennego minera\u0142u.<\/p>\n

Lindholm odkrywa miedzian\u0105 \u017cy\u0142\u0119, kt\u00f3ra uratuje kopalni\u0119 przed likwidacj\u0105. Helene postanawia przeprowadzi\u0107 ryzykown\u0105 operacj\u0119 finansow\u0105. Instruuje swojego finansist\u0119 Goldsteina (Otto Geb\u00fchr<\/b>), aby sztucznie obni\u017cy\u0142 cen\u0119 akcji, a nast\u0119pnie wykupi\u0142 jak najwi\u0119cej udzia\u0142\u00f3w. Gie\u0142dowa sztuczka przynosi efekty – kopalnia ponownie rozkwita. Z wdzi\u0119czno\u015bci, Helene postanawia uczyni\u0107 Lindholma wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicielem, a ponadto… zakochuje si\u0119 w nim.<\/p>\n

\"\"<\/a>

G\u00f3rnicy z G\u00f3rnego \u015al\u0105ska w filmie. W trakcie realizacji jest du\u017ce dzie\u0142o filmowe, kt\u00f3re ma miejsce na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku i ma by\u0107 zaanga\u017cowana w budow\u0119 g\u00f3rno\u015bl\u0105skiego Bergnappen. Od autora dramatu filmowego, pana Edmunda Edelera, dowiadujemy si\u0119, co nast\u0119puje: Tytu\u0142 nowego projektu to Die B\u00f6rjenjpekulantin. \u201eMiejsce akcji to kopalnia, aby nagrania mo\u017cna by\u0142o robi\u0107 na miejscu. Wydawa\u0142o to Borsignwerke wyda\u0142o zatwierdzenie, po kt\u00f3rym natychmiast rozpocz\u0119to finalne nagranie fotograficzne. Odbywa si\u0119 pe\u0142nowymiarowe nagranie g\u00f3rnik\u00f3w. Aktorka Afta Nielfen przybywa tu jako g\u0142\u00f3wna aktorka filmu, ona te\u017c w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 sztuk\u0119 filmow\u0105. S\u0142ynny berlinski pisarz i kre\u015blarz Edmund Edel re\u017cyseruje film. Obecno\u015b\u0107 go\u015bci wywo\u0142a\u0142a spore zamieszanie w naszej spo\u0142eczno\u015bci, na ulicach otaczali ich zaciekawieni ludzie, kt\u00f3rzy byli wsz\u0119dzie. Zesp\u00f3\u0142 artyst\u00f3w mieszka\u0142 w hotelu Kochmanna. Wczoraj wieczorem wyst\u0105pili aktorzy filmowi z panem Edelem. Filmowa tragedia zosta\u0142a entuzjastyczna odebrana. Aktorka, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c cieszy si\u0119 popularno\u015bci\u0105 w\u015br\u00f3d naszych kinowych widz\u00f3w, wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 w tournee, a ka\u017cdy mia\u0142 okazj\u0119 osobi\u015bcie pozna\u0107 artystk\u0119, kt\u00f3rej cz\u0119sto robi\u0142 zdj\u0119cia. Obecno\u015b\u0107 artyst\u00f3w filmowych jest wi\u0119c dla nas interesuj\u0105ca, poniewa\u017c kawa\u0142ek ziemi \u015bl\u0105skiej i duch pracy \u015al\u0105zaka znalaz\u0142 si\u0119 w filmie i wkr\u00f3tce przejdzie przez wszystkie etapy slajd\u00f3w. Zabrze , opat, ds. M\u0142odzie\u017cy. 16-letni g\u00f3rnik August S. z Hinden Dem Lert<\/p><\/div>\n

Film wywo\u0142a\u0142 tak wielkie kontrowersje, \u017ce cenzura w styczniu 1916 roku zakaza\u0142a pokazywania go m\u0142odzie\u017cy. <\/b>Niestety nie wiemy, co tak wzburzy\u0142o cenzor\u00f3w, w ka\u017cdym razie po raz pierwszy film zosta\u0142 pokazany dwa lata p\u00f3\u017aniej – na premierze w Berlinie 23 maja 1918 roku. Pewnym tropem wskazuj\u0105cym na przyczyny ocenzurowania \u201eKr\u00f3lowej gie\u0142dy\u201d by\u0142a osoba Asty Nielsen. Uwa\u017cana za pierwsz\u0105 sex-bomb\u0119 kina niemego gra\u0142a, jak pisz\u0105 krytycy \u201eze zmys\u0142ow\u0105 mow\u0105 cia\u0142a, subteln\u0105, ale wyrazist\u0105\u201d<\/i>. A \u00f3wcze\u015bnie, by\u0142o to wystarczaj\u0105cym powodem , by wzburzy\u0107 kinowych widz\u00f3w.<\/p>\n

Jak wspomnieli\u015bmy, \u201eKr\u00f3lowa gie\u0142dy\u201d mia\u0142a gwiazdorsk\u0105 obsad\u0119<\/b>. Asta Nielsen, kt\u00f3ra zagra\u0142a g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119, cieszy\u0142a si\u0119 wtedy popularno\u015bci\u0105 r\u00f3wn\u0105 dzisiejszej s\u0142awie Angeliny Jolie. Du\u0144ska aktorka nie pozwala\u0142a jednak zamkn\u0105\u0107 si\u0119 w szufladce z napisem \u201epi\u0119kna i seksowna\u201d.\u00a0 Konsekwentnie gra\u0142a te\u017c postaci kobiet z\u0142amanych \u017cyciem.<\/p>\n

W filmowego dyrektora Lindholma wcieli\u0142 si\u0119 Aruth Wartan, <\/b>aktor i producent filmowy pochodz\u0105cy z Armenii, kt\u00f3ry z wykszta\u0142cenia by\u0142\u2026 in\u017cynierem g\u00f3rnictwa! Aruth to bardzo barwna posta\u0107. B\u0142yszcza\u0142 nie tylko na ekranie. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c zawodowym sportowcem, startuj\u0105cym z sukcesami w Igrzyskach Olimpijskich. Warto doda\u0107, \u017ce kilkukrotnie gra\u0142 u boku polskiej supergwiazdy Hollywood Poli Negri.<\/p>\n

\"\"<\/a>Z kolei dramatyczn\u0105 postaci\u0105 by\u0142 Otto Geb\u00fchr<\/b>, kt\u00f3ry zagra\u0142 finansist\u0119 Goldsteina. Zas\u0142yn\u0105\u0142 rol\u0105 kr\u00f3la pruskiego Fryderyka Wielkiego, kt\u00f3r\u0105 zagra\u0142 w a\u017c dwunastu filmach, nakr\u0119conych w latach 1920-1942! Niestety, po 1933 roku wspar\u0142 nazist\u00f3w, a w okresie III Rzeszy sta\u0142 si\u0119 ulubion\u0105 gwiazd\u0105 filmow\u0105 Josepha Goebbelsa. Tw\u00f3rca systemu hitlerowskiej propagandy umie\u015bci\u0142 Geb\u00fchra na li\u015bcie \u201eniezast\u0105pionych artyst\u00f3w, podarowanych Rzeszy przez Boga\u201d.<\/p>\n

Na koniec s\u0142owo o re\u017cyserze. Edmund Albert Edel<\/b> urodzi\u0142 si\u0119 w 1863 roku w \u00f3wczesnym mie\u015bcie Stolp na Pomorzu, znanym nam jako dzisiejszy S\u0142upsk. Edel by\u0142 multi-talentem. S\u0142aw\u0119 zyska\u0142, tworz\u0105c w zupe\u0142nie innych dziedzinach ni\u017c kino. By\u0142 malarzem, karykaturzyst\u0105 i rysownikiem, uwa\u017canym w latach 20. i 30. XX wieku za najlepszego tw\u00f3rc\u0119\u2026 reklam w ca\u0142ych Niemczech. <\/b><\/p>\n

Do tworzenia plakat\u00f3w zainspirowa\u0142 go genialny malarz Henri de Toulouse-Lautrec<\/b>, kt\u00f3rego pozna\u0142 w czasie studi\u00f3w w Pary\u017cu. Wkr\u00f3tce Edel odni\u00f3s\u0142 ogromny sukces, a historyk sztuki Eduard Fuchs nazwa\u0142 go w 1906 roku \u201enajbardziej zr\u0119cznym artyst\u0105 reklamowym w Niemczech\u201d.<\/p>\n

Ale to nie koniec \u201ezwrot\u00f3w akcji\u201d w \u017cyciu Edmunda Edela. W 1903 roku zacz\u0105\u0142 pisa\u0107 i stworzy\u0142 ponad 30 powie\u015bci<\/b>, dzi\u0119ki kt\u00f3rym zyska\u0142 reputacj\u0119 kronikarza berli\u0144skiej bohemy. Jako re\u017cyser nakr\u0119ci\u0142 ponad 40 film\u00f3w, a jego najwybitniejszym obrazem jest w\u0142a\u015bnie \u201eDie B\u00f6rsenk\u00f6nigin\u201d.<\/p>\n

Kres karierze Edela przyni\u00f3s\u0142 triumf hitleryzmu w 1933 roku. Jako \u017byd zacz\u0105\u0142 by\u0107 szykanowany, a jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 usuwano z publicznego obiegu. Za\u0142amany i zniszczony psychicznie zmar\u0142 rok p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n

\u201eKr\u00f3lowa gie\u0142dy\u201d <\/b>zachowa\u0142a si\u0119 do dzi\u015b w kilku kopiach. Holederskie Nederlands Filmmuseum w 1994 roku stworzy\u0142o cyfrow\u0105 kopi\u0119 filmu. Oryginalna ta\u015bma zosta\u0142a pokolorowana i wydana na DVD w 2012 roku (w zestawie z trzema innymi filmami Asty Nielsen).<\/p>\n\n\t\t\t

\n\t\t\t